EMOSIES – Hoe jy voel oor dinge, mense en gebeure

0
264
EMOSIES.png

Selfs op ’n sonskyndag is emosies maar ’n duistere ding. En hoewel ons dieselfde woorde gebruik om dit te beskryf, soos gelukkig, hartseer, kwaad, verlate en verlief, beteken dit vir elkeen iets heeltemal anders. Al verwysingsraamwerk wat jy het, is dit wat in jou eie hart aangaan.

Emosies IS …

  • Emosies is die manier waarop jy met gevoelens reageer op die dinge wat jy waarneem.
  • Dis meer as net trane of lag of haat. Dis ’n uitdrukking van hoe jy as mens dinge verstaan en interpreteer.
  • Emosies is liggaamsgevoelens wat jy assosieer met jou temperament, persoonlikheid, motivering en buie.

 

Emosies IS NIE …

  • Emosies is nie as sodanig positief of negatief nie – dit hang af hoe jy dit gaan gebruik.
  • Emosies is nie die werklikheid nie, maar slegs jou reaksie op wat jy as die werklikheid beleef.

 

Wat sê die Bybel?

Jesus was nooit skaam om sy emosies te wys nie, maar al was Hy ook moedeloos of kwaad, het Hy nooit met sy emosies gesondig nie …

Toe Jesus sien dat Maria huil en dat die Jode wat saam met haar gekom het, ook huil, het sy gemoed vol geskiet en was Hy aangedaan (Joh. 11:33).

Maar as julle nie luister nie, sal Ek in stilte huil oor julle hoogmoed, Ek sal huil en huil, trane stort omdat my kudde as ballinge weggevoer word (Jer. 13:17).

Toe het Hy met toutjies ’n sweep gemaak en almal uit die tempel uitgejaag, ook die skape en die beeste. Die geld van die geldwisselaars het Hy op die grond gegooi en hulle tafels omgekeer. Vir die mense wat die duiwe verkoop het, het Hy gesê: “Vat hierdie goed hier weg! Moenie die huis van my Vader ’n besigheidsplek maak nie” (Joh. 2:15-16).

Hy genees die gebrokenes van hart en verbind hulle wonde (Ps. 147:3).

Hy was verag en deur die mense verstoot, ’n man van lyding wat pyn geken het, iemand vir wie die mense die gesig wegdraai. Hy was verag, ons het hom nie gereken nie. Tog het hy óns lyding op hom geneem, óns siektes het hy gedra. Maar ons het hom beskou as een wat gestraf word, wat deur God geslaan en gepynig word. Oor ons oortredings is hy deurboor, oor óns sondes is hy verbrysel; die straf vir ons vrede moes bring, was op hom, deur sý wonde het daar vir ons genesing gekom (Jes. 53:3-5).

[pagebreak]

Dis NORMAAL

Die realiteit is dat ons almal soms kwaad word of hartseer voel. Soms is die emosie geregverdig, soms nie. Ons moet onthou dat geen emosie onaanvaarbaar is nie. Ons is in totaliteit, met al ons emosies, deur God gemaak. Die geheim is om te leer om jou emosies te bestuur sodat dit jou lewe en verhoudings bou en nie afbreek nie.

Toe het Josef haastig padgegee om eenkant te gaan huil, want sy gemoed was vol oor sy broer. Josef is na sy kamer toe en hy het daar gaan huil (Gen. 43:30).

Toe Dawid en sy manne in die dorp kom, was dit afgebrand en hulle vrouens, seuns en dogters was as gevangenes weggevoer. Dawid en sy manne het hard gehuil totdat hulle nie meer kon huil nie (1 Sam. 30:3-5).

Raak hierdie dinge U dan nie, Here? Gaan U nie ingryp nie? Gaan U aanhou om ons te laat ly? (Jes. 64:12)

BOU DIT of breek dit af?

In elke verhouding is daar ’n lyn wat nie oorgesteek moet word nie. Alhoewel ons nie moet stilbly as ons iets nodig het of as mense ons te na kom nie, word daar in ’n verhouding mure gebou of afgebreek. Woede is dikwels slegs die uiting van frustrasies weens jou onvermoë om jou eie emosies en behoeftes effektief te identifiseer en oor te dra.

Woedeuitbarstings kan ’n patroon word en ons kan selfs glo dis ons persoonlikheid. Dit bly egter ’n keuse. Jy kan kies om ’n nuwe patroon te ontwikkel.

Moenie kwaad word nie, laat staan die woede, moet jou nie ontstel nie: dit bring net ellende (Ps. 37:8).

Op pad daarheen het die volk ongeduldig geword en teen God en Moses uitgevaar: “Waarom het U ons uit Egipte laat trek net om in die woestyn te sterwe? Hier is nie brood en water nie, en ons is sat vir hierdie slegte kos” (Num. 21:4-5).

Wees goedgesind en hartlik teenoor mekaar, en vergewe mekaar soos God julle ook in Christus vergewe het (Ef. 4:32).

Wat DOEN jy daarmee?

Alle emosies is aanvaarbaar omdat ons almal mense is. Dit is egter wat jy as gevolg van jou emosie doen (jou gedrag), wat dikwels die probleem is. ’n Emosie soos bekommernis maak jou net daarvan bewus dat daar iets is waaraan jy aandag moet gee. Iets wat jou kwesbaar en buite beheer laat voel. Staan dus ’n paar minute aan die emosie af, maar moenie dat dit jou lewe oorneem nie.

[pagebreak]

As julle kwaad word, moenie sondig nie, en moenie ’n dag kwaad afsluit nie (Ef. 4:26).

Die praktyke van die sondige natuur is algemeen bekend: onsedelikheid, onreinheid, losbandigheid, afgodsdiens, towery, vyandskap, haat, naywer, woede, rusies, verdeeldheid, skeuring, afguns, dronkenskap, uitspattigheid en al dergelike dinge. Ek waarsku julle soos ek julle al vroeër gewaarsku het: Wie hom aan sulke dinge skuldig maak, sal nie die koninkryk van God as erfenis verkry nie. Die vrug van die Gees, daarteenoor, is liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid en selfbeheersing. Teen sulke dinge het die wet niks nie (Gal. 5:19-23).

LUISTER na jou emosies

Jy is al een wat jou emosies kan beheer. Niemand kan jou dwing om iets te voel nie. Jou behoeftes en hoe jy daaroor dink, is die oorsaak van die emosie. “Jou emosies vertel jou presies wat in jou lewe aangaan,” sê lewensoriënteerder Sonia Berisford Murray. “As jy na jou emosies luister, verstaan jy wat jy voel, hoekom jy so voel en begryp jy jouself ook beter.”

Waarom is ek so in vertwyfeling en waarom kerm ek so? Vertrou op God! Ja, ek sal weer vir Hom ’n loflied sing. Hy is my helper en my God! (Ps. 42:12)

Wees altyd beskeie, vriendelik en geduldig, en verdra mekaar in liefde (Ef. 4:2).

VERSTAAN jou emosies

Gaan sit vir ’n oomblik stil sodat jy jou emosies kan voel. Is daar gevoelens wat jou keer om voluit te leef? Is jy bang, bekommerd of teleurgesteld? Lag, huil, skree – doen wat jy moet om dit uit jou gestel uit te kry. Probeer agterkom wat jou ongelukkig maak. Jy gaan dit nie noodwendig in een dag verander nie, maar wees bewus daarvan. As jy ongelukkig is by jou werk, kan jy nie summier bedank nie. Maar jy kan anders daarna kyk.

“Maak jou oë wawyd oop,” verduidelik Sonia. “Kyk na jou kollegas, jou werk, jou vriende … dis alles joune! Iemand anders wens dalk hulle het dit gehad.” Bekyk dinge met ’n glimlag en vertroetel jouself aan die einde van die dag. Ontspan in stilte of dans op die maat van jou gunsteling CD.

Liewe kinders, ons liefde moenie net woorde en lippetaal wees nie, maar moet met die daad bewys word, en dan in opregtheid (1 Joh. 3:18).

Hy sal jou weer vreugde gee, jou van blydskap laat jubel (Job 8:21).

Word EMOSIE-SLIM

Ons kan nie besluit hoe mense teenoor ons sal optree nie, maar ons kan besluit hoe ons gaan reageer. Emosionele intelligensie is baie belangrik, want as jy dit onder die knie het, sal jy jou nie sommer vererg vir elke opmerking wat gemaak word nie.

[pagebreak]

Die meeste mense besef dalk nie eers dat hul op jou tone getrap het nie. Deur daaroor te loop en broei gaan niks help nie en net tot selfbejammering lei. Jou negatiewe gedagtes gaan almal rondom jou ook ongelukkig maak. Deur net ’n oomblik lank oor jou situasie te dink voordat jy reageer, sal jou help om jou emosies doeltreffend te beheer. Dan het jy nie nodig om jammer te sê oor dinge wat liefs moes gebly het nie.

Ook bid ek dat julle liefde al hoe meer sal toeneem in begrip en fyn aanvoeling, sodat julle die dinge sal kan onderskei waarop dit werklik aankom. Dan sal julle op die dag wanneer Christus kom, onberispelik en sonder blaam wees (Fil. 1:9-10).

Ek wil die Here loof, met alles wat in my is, wil ek sy heilige Naam loof. Ek wil die Here loof en nie een van sy weldade vergeet nie (Ps. 103:1-2).

HOU jou emosies IN TOOM

Hanteer jou emosies só:

  • Ken jouself – Dink waarom jy so emosioneel voel – byvoorbeeld, hoekom is ek kwaad?
  • Selbeheersing – Tel tot 10. Doen dit letterlik, want dit werk regtig! Dit gee jou tyd om weer beheer oor jou emosies te kry en te besluit hoe jy anders kan reageer teenoor iets of iemand wat jou ontstel.
  • Beskerm jouself – Hoe gaan jy dit wat jou ontstel, hanteer? As dit die daaglikse nuus is, kan jy probeer om minder nuus te lees of nie na die nuus op TV te kyk nie.
  • Praat met iemand – As jy jou gevoelens net eers verwoord sien jy dit in perspektief en raak dit al hoe meer hanteerbaar.
  • Kry afstand – Besluit of dit wat jou nou ontstel, oor ’n maand of twee nog gaan saak maak. Indien nie, haal asem en ontspan.
  • Kontroleer jou binne-praat – Hoe jy in jou binneste dink oor iets het groot invloed op hoe jy voel. Konsentreer daarop om oor positiewe dinge te dink, en verander jou denke as jy agterkom jy dink negatief.

As jy al hierdie dinge gedoen het, moet jy dit in die Here se hande los, jy het nou gedoen wat jy kan. Moenie verder energie mors deur aan te hou dink oor dit wat jy nie kan verander nie.

My liewe broers, dít moet julle in gedagte hou: elke mens moet maar te gewillig wees om te luister, nie te gou praat nie en nie te gou kwaad word nie. ’n Mens wat kwaad word, doen nie wat voor God reg is nie (Jak. 1:19-20).

[pagebreak]

Sit ’n wag voor my mond, Here, hou tog wag oor wat ek sê. Hou my gedagtes weg van verkeerde dinge, dat ek nie in sonde verval saam met manne wat onreg doen nie (Ps. 141:3-4).

Met dankbaarheid in julle harte moet julle psalms, lofgesange en ander geestelike liedere tot eer van God sing. En wat julle ook al sê of doen, sê en doen dit alles in die Naam van die Here Jesus en dank God die Vader deur Hom (Kol. 3:16-17).

WYS jou ware gevoelens

Ons kwesbaarheid maak ons regte mense. Tog kies ons om ʼn leuen te leef, want ons dink “as ander moet weet wie en hoe ek is, sal hulle my verwerp”. Indien jou lewe ʼn vertoon na buite is, moet jy aanvaar niemand sal jou verstaan of weet hoe jy regtig voel nie. Jy moet ook weet dat jy ook nie werklik getroos sal voel wanneer ander jou probeer bystaan nie.

Wees bly saam met dié wat bly is en treur saam met dié wat treur (Rom. 12:15).

Dít moet julle in gedagte hou: elke mens moet maar te gewillig wees om te luister, nie te gou praat nie en nie te gou kwaad word nie (Jak. 1:19).

Moenie wegskram van INTIMITEIT

Jy hoef nie bang te wees vir intimiteit nie. Egte intimiteit het ʼn mekaar-karakter: as ons mekaar nie vertrou, ondersteun, help en bymekaar leer nie, kan daar geen ware intimiteit wees nie. Ons moet van ons intiemste gedagtes en gevoelens met mekaar deel en die risiko loop om nie altyd reg verstaan te word nie.

Ook bid ek dat julle liefde al hoe meer sal toeneem in begrip en fyn aanvoeling, sodat julle die dinge sal kan onderskei waarop dit werklik aankom. Dan sal julle op die dag wanneer Christus kom, onberispelik en sonder blaam wees (Fil. 1:9-10).

Egte intimiteit LYK SÓ

  • Ons beoefen intimiteit wanneer ons ons ware behoeftes (en daarmee saam ons kwesbaarheid) blootlê.
  • Dit maak ons bereid om ons vrese en onsekerhede teenoor mekaar te erken en raad te vra.
  • Eerlike intimiteit beteken dat ons ons verleenthede met ander deel sodat ons mekaar kan versterk.
  • Dis om as vlees-en-bloed-mense opreg voor mekaar te leef.

Liewe kinders, ons liefde moenie net woorde en lippetaal wees nie, maar moet met die daad bewys word, en dan in opregtheid (1 Joh. 3:18).